Hai Cái Gì

Tôi là Jonathan Zittrain,và tôi có vài cái nghiên cứu gần đâykhông khả quan cho lắmmà tôi nghĩ, sáng nay tôi sẽcố gắng lạc quan hơnvà cho các bạn lí do để hi vọngvào tương lai của internetdựa sự hiện diện của nó.Ngày nay, dường như người ta không hi vọng nhiều như trước.Người ta bớt tốt bụng cònniềm tin thì ngày càng vơi dầnÝ tôi là...Tôi không biết nữaMột ví dụ đơn giản,ta có thể làm khảo sát ở đây.Bao nhiêu người đã từng đi quá giang?Biết mà..Bao nhiêu người đã đi quá giangtrong 10 năm trở lại đây?Được rồiVậy thì điều gì đã thay đổi?Không phải do phương tiệncông cộng xịn hơn đâuNên, đó là một lí do để nghĩ rằngcó thể mình đang nghĩ sai hướngNhưng tôi muốn đưa ra 3 ví dụđể chỉ ra rằng xu thế hiện naythật ra đang đi theo chiều hướng khác......với sự hỗ trợ của Internet.Ví dụ thứ nhất:bản chất của InternetĐây là 3 người sáng lập InternetVốn dĩ họ là bạn cùng lớphọc cùng trường trung họcở ngoại ô Los Angeles..vào những năm 1960.Các bạn có câu lạc bộ tiếng Pháphay câu lạc bộ tranh luận gì gìcòn họ có CLB "Tạo mạng lưới toàn cầu"Có vẻ nó hoạt động khá là ổn.Tấm hình ở đây được chụpvào dịp kỉ niệm 25 nămxuất bản tạp chí Newsweeks trên Internet.Và bạn có thể nói rằng,nhìn họ chẳng khác gì những tên ngốc.Họ có một hạn chế rất lớnvà sự tự do cũng rộng không kémkhi cố gắng hình dung ra một mạng lưới toàn cầu.Hạn chế của họ là tài chính.Không có một số vốn cụ thể nào để đầu tưcho một mạng lưới vật lý.Bạn sẽ cần xe tải, nhân viênvà một trung tâm để vận chuyển hàng hóa thâu đêm.Họ chẳng có gì cả.Nhưng họ lại có một sự tự do đáng kinh ngạcđó là không có áp lựcphải kiếm tiền từ nó.Internet không và chưa bao giờ cómột kế hoạch kinh doanh cụ thế.Không có CEO,không công ty riêng rẽ nàomang trách nhiệm xây dựng nó.Mà thay vào đó là nhữngcon người tập hợp lại với nhauđể làm điều gì đó vì sở thíchhơn là vì họ bị bắt phải làm thếhay vì họ hi vọng sẽkiếm thật nhiều tiền từ nó.Đặc thù đó dẫn đến một mô hình mạng,một kết cấu hoàn toàn không giốngvới những mạng kĩ thuật sốtrước đó hay trở về sau.Một điều kì lạ là trong thực tếmọi người không rõ liệuInternet có thể vận hành được hay khôngCuối năm 1992, ai cũng biếtIBM phát biểu rằng"Không thể xây dựng một mạng lưới công tybằng cách sử dụng Internet Protocol."Thậm chí hiện nay, những kĩ sư Internet cũng cho rằngtất cả đều là những dự án thí điểmvà chẳng đi đến kết luận nào cả.Đó là lí do mà linh vậtcủa công nghệ Internet, nếu cóthì mọi người chonên là con ong nghệ.Vì tỉ lệ lông so với độ sải cánh của chúngquá lớn để chúng bay được.Tuy nhiên bằng một cách bí ẩn nào đómà loài ong vẫn có thể bay.Tôi rất vui khi nói rằng, nhờ khoảntài trợ to lớn của chính phủ,khoảng 3 năm về trước màta cuối cùng cũng tìm racách con ong nó bay.Phức tạp lắm chứ tưởng,nhưng hóa ra chỉ là dochúng đập cánh rất lẹ mà thôi.Vậy thì cấu hình kiến trúckì quái này là cái gìmà lại có thể giúp Mạngtrở nên độc nhất và khác biệt?Để di chuyển dữ liệutừ nơi này đến nơi khác...nhắc lại, không phải giống với chuyển phát hàng hóa.Mà là như một đám đông khiêng bạn lênThử tưởng tượng, bạn là một phầncủa một mạng lướinơi mà, có thể là ở một sự kiện thể thaovà bạn đang ngồi trong hàng như thế này,và đột nhiên ai đó yêu cầu một ly bia,và quầy bia được đặt ở lối đi.Và trọng trách củanhững người ngồi cạnhlà phải chuyền ly bia đi,chịu mạo hiểm chính cái quần tây của mình,để đưa nó đến tay người đó.Không ai trả tiền để bạn làm việc đó cảChỉ là nghĩa vụ của một người ngồi cạnhỞ khía cạnh nào đó, đó chính là cáchcác gói dữ liệu truyền đi trong Internetđôi khi chỉ trong vòng25 đến 30 bước nhảy,...với sự hỗ trợ của các yếu tố trung gianđưa dữ liệu đi khắp nơimà không có bất kì hợp đồng cụ thểhay nghĩa vụ pháp lý nàođối với người gửi hay là người nhận.Tất nhiên, khi được mộtđám đông khiêng đithì khó mà biết được đích đếnPhải tin tưởng nhiều lắm đấy,nhưng không phải kiểu như"Vui lòng đưa tôi tới Pensacola".Vì vậy Internet cần sự định hướng.Hóa ra, không có một tấm bản đồtổng quan về Internet.Mà thay vào đó, một lần nữa, giống nhưchúng ta đang ngồi trong rạp hátnhưng chỉ thấy giữa sương mù...những người ngồi cạnh ta lúc đó.Vậy làm sao ta xác định ai đang ở đâu?Chúng ta quay sang người bên phải,nói với người đó thứ chúng ta thấy bên trái,và ngược lại.Họ cứ vô thức lặp lại hành động đó.Và trước khi bạn nhận ra,bạn đã biết sơ về vị trí của mọi vật.Đây chính là cáchđịnh tuyến Internet hoạt động.Đây là một hệ thống dựa trênlòng tốt và niềm tin,khiến nó trở nên rất mong manh, dễ vỡ.Trong vài ví dụ hiếm hoi nhưng nổi bật,chỉ cần một lời nói dối từ một cá nhântrong cái tổ ong này,có thể dẫn tới rắc rối thật sự.Ví dụ, năm ngoái,chính phủ Pakistanyêu cầu những nhà cung cấp Internet ở đóngăn không cho người dân dùng YouTube.Có một video chính phủ không thíchnên họ muốn đảm bảo nó đã bị khóa.Đây là chuyện xảy ra như cơm bữa.Chính phủ các nướchay cố gắng ngăn chặn,lọc và kiểm duyệt nội dung trên Internet.Có một loại tên ở Pakistan là ISPchọn cách là thực hiện ngăn chặncác thuê bao của nóbằng một cách khá lạ đời.Nó quảng cáo —theo cách mà bạn có thể bị hỏi,nếu đã tham gia Internet,để xác nhận cái gì đang ở gần bạn.Nó quảng cáo rằnggần đó, hóa ra nó vừa chợt nhận ranó chính là YoutubeNó nói: "Đúng vậy, tôi là YouTube đây".Có nghĩa là các gói dữ liệutừ những người đăng ký trên YouTubebị chặn ở ISP, vì họ nghĩchúng đã tồn tại rồi,và ISP ném chúng đi mà không mở ravì mục đích của họ là chặn nó.Nhưng không chỉ dừng lại ở đó.Mọi người thấy đấy, thông báo đóđược đưa ra chỉ bằng một click,và gây tiếng vang,cũng chỉ bằng một click.Và hóa ra, như những gì bạn thấysau khi sự kiện này kết thúc,bạn đang có một khoảng thời giantuyệt vời lướt YouTube.Và khoảnh khắc tiếp theo,bạn nhận được một thông báo giả.Và chỉ trong vòng 2 phút,nó đã lan đi khắp nơivà YouTube khắp nơi trên thế giới bị khóa.Nếu bạn đang ngồi ở Oxford, Anh vàcố truy cập YoutubeGói dữ liệu bạn định truyền tới Pakistansẽ một đi không trở lại.Hãy nghĩ về điều đó.Một trong những trang webphổ biến nhất thế giới,được điều hành bởi công ty quyền lực nhất,và chẳng có gì mà YouTube hay Googlecó đặc quyền can thiệp vào nó.Tuy nhiên, bằng cách nào đótrong vòng 2 tiếng đồng hồ,rắc rối đã được giải quyết.Nó đã xảy ra như thế nào?Ta chuyển sang một manh mối lớn: NANOG,Cơ quan điều hành mạng Bắc Mỹ,Một nhóm người màtrong một ngày đẹp trời,bước vào một căn phòng không có cửa sổ,tại bàn làm việc của họngồi đọc email và tin nhắntheo một tỉ lệ font nhất định, như thế nàyvà nói chuyện về mạng.Một số người là nhân viên tầm trungtừ những nhà cung cấp mạng trên thế giớiVà đây là thông điệp từ một trong số họ"Có vẻ như chúng ta có một vụ trực tiếp.Có một vụ cướp Youtube!Không hề xuyên tạc.Đây không chỉ là sự thiếu căn cứcủa kỹ sư Youtube.

Bạn đang xem: Hai cái gì

Tôi hứa đấyCó chuyện gì đó đang xảy ra ở Pakistan".Và họ tập hợp lại đểtìm ra vấn đề và giải quyết nó.Nó giống như khi nhà bị cháy.Tin xấu là không có đội chữa cháy.Tin tốt là những ngườingẫu nhiên từ đâu đếndập lửa giúp và rời đi màchẳng cần đền đáp hay ca ngợi.Tôi đã cố nghĩ đến một hình mẫu chính xác để miêu tảkiểu ngẫu nhiên làm việc tốt nàybởi những người lạ khó hiểu.Bạn biết đấy, chỉ cần một tiếng kêu cứu,mọi người sẽ sẵn sàng ra tay giúp đỡ.Hóa ra, hình mẫu này có ở khắp mọi nơi,chỉ cần bạn tìm kiếm nó.Ví dụ thứ hai: Wikipedia.Nếu một ông tên Jimbo đứngtrước mặt bạn vào năm 2001 và nói"Tôi có một ý tưởng tuyệt vời!Hãy bắt đầu với 7 bài báomà ai cũng có thể sửa mọi thứ, mọi lúcVà ta sẽ có mộtbách khoa thư thật đỉnh! Ha?"Đúng vậy. Ý tưởng ngớ ngẩn nhấtcủa mọi thời đại.Thực tế, Wikipedia là một ý tưởnghết sức ngu ngốcmà ngay cả Jumbo cũngchưa bao giờ nghĩ đến.Ý tưởng của Jumbo là về Nupedia.Nó hoàn toàn truyền thống.Ông ấy sẽ trả tiềnvì cảm thấy mình đang làm một việc tốt,tiền sẽ vào túi mọi ngườivà họ sẽ viết những bài báo.Wiki được giới thiệuđể mọi người đều có thể góp ý,chỉnh sửa — gần như là một sự vô dụngmột lỗ hổng đằng sauVà cuối cùng lỗ hổng to rabao trùm toàn bộ dự ánVà ngày nay, Wikipedia đã trở nêncực kỳ phổ biến,tới nỗi mà bạn có thể thấy nó trongthực đơn của một nhà hàng Trung Quốc.Tôi không bịa đâu.Tôi có một giả thuyếtmà tôi sẽ giải thích sau.Không cần nói nhiều, bây giờ tôi chỉ muốnmột phần Wikipedia chiên với pimento.Nhưng hiện nay, Wikipedia khônghoạt động một cách tự phátVậy nó hoạt động như thế nào? Hóa racó một căn phòng kín, không có cửa sổ,nói một cách ẩn dụ là như vậy.Có một nhóm ngườivào một ngày nắng đẹp như thế,chỉ muốn ở trong phòngvà kiểm tra thông báo của người quản lý.Bản chất của wiki là aicũng có thể chỉnh sửa.Và bạn vừa mang rắc rối đến cho nó.Nó gợi nhớ đến những mô tả của lịch sửnhư "lại thêm một điều vớ vẩn nữa",phải không nào?Thứ nhất: "Chỉnh sửa bởi Andyvphil"Xin lỗi Andyvphil nếu bạn có mặt ở đây.Tôi đang nói khách quan nhé."Anon tấn công tôi để trở lại"Phần ưa thích của tôi đây"Một câu chuyện dài"Số người muốn tìm ra vấn đề của trang nàyvà mong muốn khắc phục nónhiều hơn là những tồn tại trong trang.Và đó là điều giúp Wikipedia thành công.Lúc nào Wikipedia cứ như chỉ còn 45 phúttrước bờ vực hủy diệt ấy. Đúng không?Có rất nhiều chương trình ráclàm chậm nó,biến các bài viết thànhquảng cáo đồng hồ Rolex hếtChính ranh gới mỏng manhnhưng tuyệt vời nàykhiến nó tiếp tục hoạt động.Không phải vì nó là một công việc,không phải vì nó là sự nghiệp,mà vì nó là tiếng gọi.Một điều gì đó họ cảm thấy buộc phải làmvì họ quan tâm tới nó.Họ thậm chí còn tập hợp lại thành các nhómnhư là Ban chống bạo lực —"Văn minh, Trưởng thành, Trách nhiệm" —để làm sạch các trang web.Chắc chắn các bạn sẽ thắc mắc,nếu có một hội nghị—Tôi không rõ,một hội nghị lớn và cực nổi tiếngnhư là Star Trek, vào ngày cuối tuầnthì ai sẽ trông cửa hàng đây?Nên những gì chúng ta thấy —những gì chúng ta thấy từ hiện tượng nàychính là cái mà kỹ sư giao thôngđiên rồ quá cốHans Monderman đã khám phá ra ở Hà Lan,và tại đây, Nam Kensington, đôi khinếu bạn bỏ đi những luật lệ bên ngoàibiển báo và những thứ khác,thực ra bạn có thể chấm dứtmột môi trường an toàn nơi mà mọi ngườicó thể được thể hiện khả năngvà một nơi mà con ngườiđối tốt với nhau hơnHọ nhận ra rằng phải nhận trách nhiệmvới việc họ làm.Và Wikipedia đã nắm bắt điều này.Vài người có thể còn nhớChiến Binh Vì Sao Nhí ,một thiếu niên tội nghiệp tự quay phimvới một cây gậy chơi golf tự vệ,diễn như thể nó là mộtthanh kiếm ánh sáng.Bộ phim, dù ban đầu không cósự cho phép của anh ta hay tri thức gìđã tìm được chỗ đứng trên InternetMột video được mọi người truyền tay nhau.Cực kì nổi tiếng,hoàn toàn làm mất thể diện anh taGiờ nó đã lên bách khoa toàn thưvà tất cả những gì Wiki phải làm làmột bài viết về Chiến Binh Vì sao NhíMỗi bài viết có mộttrang thảo luận tương ứngVà mỗi trang như thế lại cócực kì nhiều lời tranh luậngiữa những người dùng Wiki xoay quanh việcanh ta có dùng tên thật trên bài báo khôngCác bạn có thể thấy đầy cả hai bêncòn đây chỉ là một ảnh chụp một phần thôiSau cùng họ đã quyết định—không phải bởi tất cả mọi ngườirằng không thêm tên thật của anh tacho dù phần lớn các bài báo cáođều làm điều này.Họ đã không nghĩ đây là điều nên làmĐây là hành động nhân từVà đến hôm nay, cái trangcho Chiến binh Vì sao Nhíđã có một cảnh báo lớn ngay trên tiêu đềrằng bạn không đượcđề tên anh ấy trên trang.Nếu làm thế, nó sẽ bị xóa ngay lập tức,bởi những người không đồng ývới quyết định ban đầu,nhưng lại tôn trọng thành quảvà hành động để giữ nó lạivì họ tin vào cái gì đó lớn hơnquan điểm của mình.Là luật sư, tôi phải nói rằngmấy người này đang "phát minh" luật lệtiền lệ pháp và những thứ đại loại thếkhi họ tiến hành thông qua.Đó không chỉ là hạn chế với Wikipedia.Chúng ta thấy nó trên các blog ở khắp nơi.Ý tôi là, đây là ảnh bìa của tờBusiness Week năm 2005.Blog mà sẽ thay đổisự nghiệp của bạn luônTôi biết nghe rất ngớ ngẩn.Chắc chắn là như vậy.Họ bắt đầu bằng tất cả thể loạidự án rất buồn cười.Cái blog ngớ ngẩn mà tôi thích đâyCatsthatlooklikehitler.com.Bạn chỉ cần gửi hình của chú mèo nhà bạnnếu nhìn nó giống Hitler.Tôi biết. Số 4, giống như là,bạn có thể hình dung racảnh về nhà với con mèo đó mỗi ngày không?Nhưng sau đó, bạn có thể thấysự bất thường tương tựxảy đến với người.Đây là một blog về vẽ chân dung kì cụcNó đề rằng: "Đồng cỏ thôn quêvới rào phân cách đường sắt.Có phải xác con vật phía sau cô ấy không?"Bạn sẽ phản ứng kiểu, "Bạn biết không? Có xác một con vậtsau lưng cô ấy thật đấy!"Và cứ thế cứ thế tiếp tục.Nhưng sau đó bạn sẽ gặp điều này.Hình ảnh đã bị xóa theoyêu cầu của người sở hữu.Chỉ thế thôi.

Xem thêm: Bột Gelatin Mua Bột Gelatin Ở Đâu Tphcm, Bột, Bột Gelatin Có Bán Ở Siêu Thị Không

Ảnh bị xóatheo ý của người sở hữu.Vậy nghĩa là có ai đó đã chỉ trích ở đây,viết cho anh chàng gàn dở nào đóquản lý trang web,không phải một lời đe dọa hợp pháphay đề nghị thanh toán,mà chỉ nói: "Này, đó có phiền không?"Người kia nói, "Không sao."Tôi tin là chúng ta có thể xây dựngnhững mô hình trực tuyếnđể đáp ứng những yêu cầu như thếLàm thế sẽ dễ dàng hơnđể ta có thể thấy những dữ liệumà chúng ta gặp trực tuyếnchỉ bằng những cái nhấp chuột,dán, sao chép và di chuyểnnhưng lại có thể diễn tảcảm xúc của con người,những nỗ lực và ảnh hưởng,và có thể có nhữnggiây phút đầy nhân vănnơi chúng ta quyết địnhta muốn hành xử thế nào.Thậm chí tôi còn nghĩta có thể ra thế giới thựcChúng ta có thể kết thúc, vì ta đến vớimột nơi có nhiều sự kiểm soát hơn —mọi nơi đều có cái để quay phim bạn,sau đó có lẽ đăng lên mạng—để có được một cái cặp tóc nhỏcó viết: "Bạn biết không,tôi không muốn thế"Và sau đó sẽ có công nghệmà người chụp ảnh sẽ biết về nó sau.Người này sẽ yêu cầu liên lạctrước khi đi đến nơi nào đó lớn hơnnếu như bạn không phiền.Và người chụp tấm hình đócó thể quyết địnhvề việc làm cách nào và liệucó nên tôn trọng nó hay không.Trong thực tế, chúng ta thấynhững điều như vậydiễn ra ở PakistanNgày nay ta có đủ phương tiện cần thiếtđể xây dựng một hệ thống như thế này đây,nên mọi người có thể báo cáocác bộ lọc khi họ gặp phải nó.Sẽ không còn những câu kiểu"Tôi không biết. Tôi không làm được.Tôi nghĩ mình sẽ tiến lên"mà đột nhiên nó trở thànhý thức tập thểvề những gì đã bị ngăn chặn và kiểm duyệtở trên mạng trực tuyếnThật vậy, nói về công nghệmô phỏng cuộc sống,mô phỏng công nghệ cao,hay có thể là một cách khác.Một nhà nghiên cứu của NYUđã dùng những con robot các-tông nhỏvới một khuôn mặt cười,một động cơ kéo con robot đi,một lá cờ gắn trên lưng nóghi một địa điểm muốn đếnRằng: 'Bạn có thể giúp tôi đến đó không?"Nó được đặt trên nhữngcon phố ở Manhattan.Ngày nay, ta quyên góp gì cũng được mà.Đây là biểu đồ đường đi của hơn 43 ngườiđang giúp kéo con robot mù đường này đivà giúp nó di chuyển, từ góc này,một góc Quảng trường Công viên Washingtonđến góc khác.Điều này dẫn đến ví dụ thứ 3:Đi nhờ.Tôi không chắc đi nhờ cóhết hay chưa.Vì sao? Cói một cái gọi làMục đi chung xe trên Craiglist.Nếu nó được gọi làmục quá giang Craglist,nó sẽ vắng tanh như chùa bà đanhNhưng nó là mục tin quá giang,về cơ bản đều giống nhau.Sao chúng ta mọi người lại sử dụng nó?Tôi không biết. Có lẽ họ nghĩnhững kẻ sát nhânchưa có kế hoạch trước chăng?Không. Tôi nghĩ câu trả lời thật sự làmột khi bạn điều chỉnh nó,một khi bạn đã thoát ra khỏinhững kỳ vọng trước đâytừ những thất bại ngày ấynhưng giờ, dù lí do là gì,nó cũng mờ đi ít nhiềubạn vẫn có thể nhen nhóm lạilòng tốt và sự sẻ chia của con ngườimà một số thứ tương tựtrên Craiglist đã thể hiện.Và bạn có thể làm nó nổi bật lênthành một thứ như—Phải, là CouchSurfing.orgCouchSurfing: ý tưởng của một ngườiđể cuối cùng có thể tập hợp mọi người,những ai đang có ý định đi xavà được ngủ trên ghế bànhnhà người lạ miễn phí,cùng với những người xa nhà kháchay cũng muốn mời những ngườikhông quen biết ngủ trọ nhà mình miễn phí.Đó quả là một ý tưởng xuất sắc.Đó chính là cách mà con ong bay.Tuyệt vời biết bao khi có rất nhiềucơ hội ở trọ cho mọi người.Nếu bạn đang băn khoăn thìkhông có cái chết nàoliên quan đến CouchSurfing.Mặc dù, để chắc chắn,hệ thống uy tín ngày nayhoạt động để bạn ghi lạinhững trải nghiệm khi ở nhờ,thể nào cũng có một vàilựa chọn thiên vị ở đây cho coiVậy, thông điệp và quan điểm của tôi làInternet không chỉ là một đống thông tinĐó không phải một danh từ. Nó là động từKhi bạn tiếp tục dùng nó,nếu bạn lắng nghevà quan sát đủ kĩ, đủ gần,bạn sẽ nhận ra rằngchính thông tin đó,đang muốn truyền đạt gì đó với bạnNhững gì nó mách bảo bạn,chúng tôi đều đã nghe ngày trướcDemosthenes đã nói với chúng tôi,rằng: "Hãy tiến lên"Cảm ơn rất nhiều