Xề U Xế U Liu Phạn Là Gì

Đứng riêng

Một vài khúc dânca

Đức Hoàng

*

Cuộc thi Giọng hát Việt Nhí đã khép lại trong nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau của khán giả. Nhưng có một điểm mà hẳn nhiều người sẽ đồng ý: nó làm dấy lên lòng trìu mến của chúng ta với những khúc ca quê hương.

Bạn đang xem: Xề u xế u liu phạn là gì

Một trong những lý do khiến nhiều người xúc động về Giọng hát Việt Nhí chính là cái tinh thần dân gian bỗng được tôn vinh, mà tiêu biểu nhất là qua hình ảnh của Phương Mỹ Chi. Xen giữa những ca khúc vui tươi của thời đại, những ca khúc nước ngoài, là một chuỗi những ca khúc mang âm hưởng dân ca xao lòng do các em thể hiện.

Trong đêm chung kết, ngoài tiết mục Đêm Gành Hào nghe điệu Hoài Lang (Vũ Đức Sao Biển) của Phương Mỹ Chi, thì Quang Anh cũng gây ấn tượng với Quê nhà của Trần Tiến và Đá trông chồng của Lê Minh Sơn.

Đó là những ca khúc có xen cả nội dung tình cảm luyến ái, nhưng có lẽ cần thống nhất từ đầu rằng việc nó mang âm hưởng dân ca phần nào khỏa lấp đi sự “lệch pha” giữa ca từ và độ tuổi của các em. Việc các em hát trên sân khấu, đơn thuần là đang trình diễn những nhạc điệu mang tính dân tộc mà thôi.

Có thể chính những bé đang trình diễn cũng chưa hiểu hết được ý nghĩa của ca từ. Bởi vì chính những người lớn cũng chưa hiểu: hầu hết trong chúng ta đã trở nên xa lạ với dân ca và những hình ảnh ước lệ trong thơ văn dân gian rồi.

Thế thì hãy dành một chút thời gian để cùng tìm hiểu lại những ca từ ấy, những thứ đã tồn tại cả trăm năm nhưng có thể ta chưa biết.

Xem thêm: " Mould Là Gì - Mould Tiếng Anh Là Gì

“Đêm Gành Hào nghe điệu Hoài Lang” là một ca khúc mượn lại tứ từ khúc “Dạ Cổ Hoài Lang” của Cao Văn Lầu. Nó nói về hình ảnh một người vợ nhớ chồng lúc về đêm.

“Dù đường xa ong bướm, xin đó đừng phụ nghĩa tào khang”. Nghĩa tào khang, là nghĩa vợ chồng thuở cơ hàn. “Tào” là bã rượu, còn “khang” là cám gạo. Những thức chỉ dành cho lợn ăn ấy, tượng trưng cho cái thời cặp vợ chồng còn khốn khó, chẳng có gì ăn, phải ăn cả cám cả bã. Tào khang chi thê bất khả hạ đường, là người vợ tào khang, không thể để ở nhà sau (khi có thiếp mới).

“Xề u xế u liu phạn, đưa cung đàn về trên bến xa”. Những khúc nhạc cổ được ký âm, tất nhiên không phải bằng rê mi fa sol la, mà bằng những tiếng được quy ước là hò, xự, xang, xê, cống, líu, ú,… Nhờ những tiếng hò xự xang xê ấy, mà âm nhạc mới lan ra trong đời sống.

Đó là điệu Hoài Lang. Còn Quê nhà của Trần Tiến cũng có một hình ảnh rất nổi tiếng mà nhiều người biết, nhưng có lẽ không phải ai cũng hiểu: Hoa cải lên trời, rau răm ở lại.

Truyền rằng chúa Nguyễn Ánh trong thời gian lưu lạc, muốn có viện binh của Pháp để đánh quân Tây Sơn, định gửi Hoàng tử Cải đi làm con tin. Mẹ hoàng tử là bà Phi Yến (tên tục là Răm) cương quyết can ngăn. Chúa Ánh đày bà ra đảo hoang, nay là Hòn Bà ở Côn Đảo, còn hoàng tử, sau đó vì thương mẹ khóc lóc, chúa cũng nổi giận ném xuống vực sâu. Gió đưa cây cải về trời/Rau răm ở lại, chịu lời đắng cay. Nhạc sỹ có lẽ đã muốn dùng hình ảnh ấy cho những cuộc biệt ly đau đớn.

“À ơi, táo rụng sân đình, thương anh một mình, một mình nhớ em”. Ấy cũng là một hình ảnh trong nghệ thuật dân gian. Chính là truyện Quan Âm Thị Kính. Thị Mầu lên chùa buông lời trêu ghẹo thày tiểu Kính Tâm: Thày như táo rụng sân đình/Em như gái dở đi rình của chua. Táo rụng sân đình, ngon lành thế mà để phí hoài. Như đời người con trai trong khúc ca Trần Tiến, một mình, một mình nhớ em.


Một vài hình ảnh ấy, không biết có kịp làm ai nhận thấy ta đã trót thờ ơ với cả một kho tàng những điều dung dị mà sâu sắc, giản đơn mà rất đẹp đẽ không?